Trên bản vẽ cơ khí, các ký hiệu như Ø20 H7/g6 chứa thông tin về vị trí miền dung sai và cấp chính xác. Muốn biết lắp ghép có hở hay dôi, cần tra kích thước giới hạn rồi so sánh.
1. Ký hiệu H7/g6 có nghĩa gì?
Trong hệ thống ISO 286, chữ hoa thường dùng cho lỗ (ví dụ H), chữ thường cho trục (ví dụ g). Chữ biểu thị vị trí miền dung sai đối với đường không; số thể hiện cấp dung sai IT.
Với lỗ H, sai lệch dưới cơ bản bằng 0. Với trục g, miền dung sai nằm dưới đường không trong phạm vi kích thước áp dụng. Các trị số cụ thể phải được tra theo đúng kích thước danh nghĩa và cấp IT.
2. Cách tính kích thước giới hạn
Ví dụ bản vẽ có kích thước danh nghĩa D = 20 mm. Sau khi tra hoặc nhận sai lệch giới hạn, ta có:
Kích thước nhỏ nhất = D + sai lệch dưới
Độ hở nhỏ nhất và lớn nhất của lắp ghép được tính bằng:
Hở lớn nhất = Lỗ lớn nhất − Trục nhỏ nhất
3. Ví dụ minh họa cách tính độ hở
Giả sử một bộ kích thước giới hạn minh họa độc lập (không phải bảng trị số H7/g6 ISO 286):
Vì khe hở luôn dương trong ví dụ này, đây là một lắp ghép có độ hở. Nếu miền giới hạn chồng lấn, kết quả có thể là lắp ghép trung gian; nếu trục luôn lớn hơn lỗ thì là lắp ghép có độ dôi.
4. Tra ký hiệu thực trên ToolBox Việt
- Nhập kích thước danh nghĩa, ví dụ 20 mm.
- Chọn hoặc nhập ký hiệu lỗ H7 và trục g6.
- Xem sai lệch và kích thước giới hạn được công cụ tính.
- Kiểm tra độ hở / độ dôi, rồi đối chiếu bảng chuẩn ISO 286 áp dụng và yêu cầu công nghệ.
Không dùng ví dụ minh họa ở trên thay cho trị số tiêu chuẩn. Với chi tiết có yêu cầu lắp ghép quan trọng, cần đối chiếu ISO 286-1, ISO 286-2 hoặc tài liệu tiêu chuẩn được phê duyệt tại đơn vị.
Thử tính theo số liệu thực tế của anh/chị
Không cần đăng nhập. Đối chiếu kết quả tính sơ bộ với bản vẽ, catalogue hoặc tiêu chuẩn liên quan khi đưa vào sử dụng.
Mở công cụ tra dung sai lắp ghép ISO 286 →